Bakanlığımıza Bağlı Müzeler

Eti Arkeoloji Müzesi

Eskişehir İl ve İlçelerinden toplanan taşınır kültür varlıkları ile 1945 yılında Eskişehir Alaaddin Camii’nde bir depo müze oluşturulmuştur. 1966 yılında Odunpazarı Semtinde bulunan Kurşunlu Camii Külliyesi’nde Eskişehir Müze Müdürlüğü resmen kurulmuş, teşhir ve hizmete açılmıştır. 1974 yılında Akarbaşı Mahallesi, Atatürk Bulvarında yapılan yeni binasında çalışmalarını sürdürmüştür.

Müze binasının yetersiz kalması, günümüz şartlarına uygun modern müze ihtiyacı ile 2001 yılında müze binası ziyarete ve bilimsel çalışmalara kapatılmıştır. 28.02.2007 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığının, ETİ Şirketler Grubu Yönetim Kurulu’na yaptığı talep üzerine dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Atilla KOÇ ile imzalanan protokol gereği müze inşaatının sponsorluğu üstlenilmiştir.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığınca, Eskişehir ETİ Arkeoloji Müzesi, Türkiye’de özel sektör tarafından hayata geçirilen ilk müze olarak nitelendirilmektedir.

2010 yılında Müze inşaatı tamamlanarak İdari Bina hizmete girmiştir. Yaklaşık 1300 m2’lik alana kurulan yeni müze binasının üç blok halinde 4000 m2’lik kullanım alanı bulunmaktadır. A bloğun zemin katı laboratuar ve kafeterya, 1. ve 2. katları ise idari bölüm olarak hizmet vermektedir. B ve C Blokları ile bahçe kısmında kültür varlıklarımız sergilenmektedir. B ve C Blokların birinci katı tamamen Arkeolojik Eser Sergi Salonu, C Blok zemin katı Yarı Açık Teşhir ve Süreli Sergi Salonu, B blok zemin katı sergi, konferans vb. etkinliklerde Çok Amaçlı Salon, B ve C Blokların bodrum katı depo olarak hizmet vermektedir.

Müzenin tapusu Kültür ve Turizm Bakanlığı’na aittir. Eti Arkeoloji Müzesi 28.05.2011 tarihinde Başbakanımız Sayın Recep Tayyip ERDOĞAN, Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Ertuğrul GÜNAY ve Sponsor Firma Eti Gıda San.ve Tic. A.Ş. Onursal Başkanı Firuz KANATLI’ nın katılımlarıyla açılmıştır.

MÜZE TEŞHİRİ
Eskişehir ETİ Arkeoloji Müzesi satın alma, bağış ve müsadere yoluyla gelen eserler ile ağırlıklı olarak Eskişehir’de bulunan ören yerlerinde gerçekleştirilen kazı ve yüzey araştırmaları sonucu ele geçen eserlerden oluşan bir koleksiyona sahiptir. Müze teşhirinde yoğunluk olarak Dorylaion (Şarhöyük, Eskişehir-Merkez), Pessinus (Sivrihisar-Ballıhisar), Han Yeraltı Şehri, Yazılıkaya, Keçiçayırı, Çavlum Köyü Eski Hitit Nekropolü (Merkez-Alpu yolu), Demircihöyük (Çukurhisar yakınları), Küllüoba (Seyitgazi-Yenikent) gibi yerlerde yapılan bilimsel arkeolojik kazılar önemli buluntuları ile birlikte kronolojik olarak sergilenmektedir. Sergilenen eserler arasında mermer heykel ve heykelcikler, mimari parçalar, steller, pişmiş toprak günlük kullanım kapları, idoller, cam kaplar ve boncuklar, metal kap ve silahlar, takılar, sikkeler bulunmaktadır.

Eskişehir ETİ Arkeoloji Müzesi’nde envanterlik olarak Neolotik, Kalkolitik, Tunç, Hitit, Frig, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerini kapsayan 20.080 taşınır kültür varlığı bulunmaktadır. Müze’nin yaklaşık 1.800 m2 kapalı alanında teşhir edilen yaklaşık 1.993 eser dışında kalan 18.087 900 m2’lik müze depolarında korunmaktadır.

Ören Yerleri

Pessinus Ören Yeri

     Pessinus (Ballıhisar) ören yeri, Ankara - Eskişehir karayolu üzerinde, Sivrihisar yakınlarındaki Ballıhisar'da bulunmaktadır. Pessinus, tanrıların anası Kybele olarak anılan tanrıçanın ünlü kutsal yerleşmesiyle birlikte “Rahipler Devleti” şeklindeki antik bir Frig yerleşmesiydi. Ana Tanrıça'nın şekilsiz taştan yapılmış kült heykelinin (Baitylas) gökten indiğine inanılıyordu. Kent, Bergamalıların egemenliği altında kalmıştı, fakat Galatların saldırısına rağmen buradaki rahipler sınırlı bir özgürlüğe sahip olabilmişlerdi. Kenti beş Frigyalı ve beş de Galat rahiple birlikte bir başrahip yönetmişti. M.Ö. 204 yılında Roma senatosunun Pessinus'a elçiler gönderip Kybele'nin kült heykelini Roma'ya getirtmesi ve orada inşa ettirilen bir tapınağa bu heykelin yerleştirilmesiyle kent çok büyük bir üne kavuşmuştu. M.Ö. 25 yılında Augustus, Galatia eyaletini kurunca Pessinus Romalıların yönetimine geçmiştir. Yapı oldukça ilginç bir plana sahiptir. Dar kenarlarında altı, uzun kenarlarında on bir sütun bulunan peristasis (antik tapınağın etrafını çeviren sütun dizisine verilen ad) Hellen tapınağının değişik bir uygulamasını göstermektedir. Yapıyla ilişkisi olan ve bir theatron (Antik Yunan tiyatrosunda seyircilerin oturduğu kısma verilen ad) işlevi gören gösterişli bir basamak sırası ortaya çıkarılmıştır. Bu nedenle Belçikalı araştırıcılar onu bir tiyatro - tapınak olarak tanımlamışlardır. Buna rağmen Ekrem Akurgal söz konusu basamakların Kybele kültü ile ilgili olduğunu düşünmektedir. Çünkü tapınağın yer altı bölümü Aizanoi Tapınağı'nda olduğu gibi buna işaret etmektedir. Mimari süslemelerine göre tapınak M.S. 1. yy'ın ilk yarısında yapılmıştır. Açık bir alanı üç yandan çeviren portiko (çatısı sütunlarla taşınan hol) kalıntıları buranın bir agora olarak düzenlendiği görünümünü vermektedir. Yapı, eski Anadolu kültürleriyle ilişkili Hellen tapınakları şeklinde batıya bakmaktadır.

Midas Antik Kenti (Yazılıkaya)

     Çifteler'e 39 km uzaklıkta bulunan Midas, binlerce yıl önce kayalık bir platform üzerine kurulmuştur. 1315 metre yükseklikte, dikdörtgen şeklindeki Frigya yaylası üzerinde bulunmaktadır. Roma devrindeki yazarlar, bu bölgenin havasının sağlıklı ve toprağının bereketli olduğundan söz etmişlerdir. Bardakçı Suyu da bu bölgeden geçmektedir. Midas Anıtı, Frigya sanatının tipik bir örneğidir. Bu anıt, bir mezar anıtı olmayıp Frigya'daki pek çok kaya anıtı örneğinde görüldüğü gibi bir Kybele (Ana Tanrıça) heykeli koymak üzere yapılmıştır. Anıtın üzerinde Frig yazıları olduğundan "Yazılıkaya," yazılarda ise "Midas" adı geçtiğinden "Midas Anıtı" denmiştir. Kült anıttır. Midas Anıtı'nın M.Ö. 550 yıllarında yapıldığı sanılmaktadır. Kaya üzerinde, bir tapınağın cephesi biçiminde işlenmiştir. Cephesi doğuya bakmaktadır. Anıtın en ilginç yönü, üzerinde henüz çözülememiş olan ve ilk kez 1839 yılında Ch. Texiker tarafından yayınlanan, üç yazıtın bulunmasıdır. Birinci Yazıta alınlığın üzerindeki kaya çıkıntısı üzerinde bulunan 11 m uzunluğunda ve 45 cm büyüklüğündeki harflerin yazılı olduğu bir yazıttır. Frig dili ile ilintili "ATEŞ" ve "MİDAİ" sözcükleri belirgin olarak okunmaktadır. Ateş, Frigliler'in bir tanrısıdır. Midai, efsanelere göre Kral Midas'ın annesi ve ürünlerin koruyucusudur. Aynı zamanda demirin keşfi de bu tanrıçayla ilgilidir. Bu yüzden, bu anıt ile demir endüstrisi kökeni arasında bir bağlantı vardır. İkinci Yazıtta Midas Anıtı'nın iki ucunda dikdörtgen şeklindeki bir girintinin dip duvar ve yan duvarı üzerinde 45 cm'lik harflerle işlenmiş bir yazıttır. Üçüncü Yazıtta ise Kuzey taraftaki dikdörtgen dikmenin üzerinde yukarıdan aşağı 25 cm büyüklüğündeki harflerle yazılmıştır. Yazıtın başındaki "Baba" sözcüğü belirgin olarak okunmaktadır.